Het is 15 maart 2026 en voor gemeentelijke verduurzamers belooft het een volle en interessante dag te worden. We zijn met zo'n 25 collega's te gast in het Van Abbemuseum in Eindhoven. 

Vraag en aanbod uiteenlopende onderwerpen

Aan de hand van zelf gekozen kaarten komen we er achter wat er bij iedereen speelt. De onderwerpen lopen uiteen van energiebeheer en netcongestie tot circulair bouwen en klimaatadaptatie. Veel geven aan de ander vooruit te willen helpen. Een goed begin van de dag.

Energiemanagement als fundament

Gastheer gemeente Eindhoven opent met een presentatie over hun energiemanagement. Dit levert relatief eenvoudig veel CO2- en kostenbesparing op en is daarmee hét fundament voor de verduurzamingsopgave. Tip: stel energiemanagers of -coördinatoren aan – deze collega's verdienen zichzelf terug.

 

Ook belangrijk: het eigen informatiemanagement op orde krijgen. Datastromen rond gebouw- en energiemanagement sluiten vaak niet goed op elkaar aan (verschillende verwijzingen zoals BAG-id, EAN, adres; afwijkende info over oppervlakte, functie). Eindhoven heeft deze kluwen ontward en er een dashboard bovenop gebouwd. Tip: sla geen bewerkte data op maar de grondslagen – dus het daadwerkelijke energieverbruik in plaats van CO2-reductie, waaruit je die reductie later altijd kan berekenen. Dit helpt ook bij de EED- en EPBD-verplichting. Om de werkwijze te borgen zet Eindhoven in op het ISO50001-certificaat.

 

Het kost Eindhoven veel tijd om van alle pandgebruikers toestemming te krijgen voor het uitlezen van energieverbruik – herkenbaar voor de hele groep. Diezelfde gebruikers zijn ook nodig voor de gewenste energiebesparing. Rede voor Eindhoven om hiervoor een speciale campagne te ontwikkelen.
 

Niet bang zijn, deel energie

Daarna inspireert gemeente Ede ons als het gaat om energie delen – hét energiesysteem van de toekomst. Ede participeert met meerdere gemeenten in één energienetwerk en is daarmee zelf energieleverancier geworden, los van reguliere leveranciers. Bij energie delen worden opwekkers en gebruikers aan elkaar gekoppeld, waardoor opwek op het ene pand benut kan worden voor verbruik in een ander pand. Gelijktijdigheid binnen één pand wordt dan minder belangrijk. Extra relevant nu de salderingsregeling stopt. Voorwaarde is wel een goed lopend energiemanagement. Ede moedigt de aanwezigen aan om niet bang te zijn, want energiedelen kán gewoon. En een tip: als je eerst ervaring op wil doen, dan kan je starten met een pilot draaien.

Omgaan met netcongestie

Netcongestie vertraagt in veel gebieden de verduurzaming van bestaande bouw. Bij het afkoppelen van aardgas is vaak een grotere elektriciteitsaansluiting nodig, maar bij netcongestie zal de netbeheerder die weigeren. Hoe bepaal je of dit een probleem vormt voor een verduurzamingsproject, en wat zijn mogelijke oplossingen? Die vraag wordt beantwoord binnen de VMV-ontwikkeltafel Netcongestie. Eerste stap: bepalen of er sprake is van netcongestieproblematiek, en hoe vaak en welk soort piekbelasting ontstaat. De ontwikkeltafel werkt aan een tool hiervoor, die ook richting geeft aan oplossingen en betrokken partijen — en die netcongestie kan meenemen in de planning van de Routekaart.

 

Gemeente Utrecht heeft bij vrijwel alle projecten last van netcongestie en ontwikkelde daarom een eigen werkproces. Dit neemt de projectleider stapsgewijs mee in de opties bij netcongestie. Zo wordt het probleem niet opgelost, maar wel zorgvuldig meegenomen. Dit faciliteert duidelijke en bewuste afwegingen en bestuurlijke beslissingen.

Lekker in gesprek 

Na deze drie inspirerende presentaties is het tijd voor een goed gesprek onder het genot van wat lekkers. Een deel van de aanwezigen vormt groepjes en gaat in gesprek met de sprekers en elkaar. Zo diepen ze de presentaties verder uit. Andere aanwezigen vormen koppels of drietallen om door te praten, bijvoorbeeld over de DUMAVA.

Innovaties: AI & GBS, heet water als warmtebron

Na de lunch staan innovaties op het programma. Eerst energiemanagement: de oproep is om van een passief naar een actief gebouwbeheersysteem (GBS) te gaan, dat niet alleen monitort maar ook automatisch stuurt op energieverbruik, goed voor tot 30% energiebesparing. Dit kan bijvoorbeeld met AIMZ, dat zelflerende AI inzet en daarmee ingewikkelde programma's overbodig maakt, met aandacht voor wettelijke eisen rond veiligheid en transparantie.

 

Door energiemanagement op gebouwniveau te koppelen aan gebiedsniveau ontstaan nieuwe kansen, zoals het voorkomen van netcongestie en energie delen. Een voorbeeld hiervan is NEDBalans, ontwikkeld met TNO en netbeheerder Allion.

 

Op het gebied van warmtelevering is er E-silo: eenvoudig gezegd, een goed geïsoleerde bak heet water (90°C), geschikt voor hoge temperatuurverwarming, bijvoorbeeld voor zwembaden of slecht te isoleren panden. Het water wordt opgewarmd zodra er energie beschikbaar is en later benut. De E-silo kan op of onder maaiveld gerealiseerd worden, met de mogelijkheid om erbovenop te bouwen.

Circulariteit: restwaarde biedt financiële ruimte

Dan krijgen we een presentatie over restwaarde en de kansen die dit biedt. Normaal wordt een pand in zo'n 40 jaar afgeschreven naar nul. Maar bij circulair (met name losmaakbaar) bouwen behoudt een pand restwaarde, doordat producten, elementen en materialen hergebruikt kunnen worden. Afschrijving naar nul is dan niet nodig, waardoor de jaarlijkse afschrijving lager uitvalt. Dit geeft financiële ruimte én een prikkel om circulair te bouwen. Sommige gemeenten passen dit afschrijven naar restwaarde al toe.

Circulair onderhoud en projecten

Tot slot neemt gemeente Den Haag ons mee in hun aanpak van circulariteit, met een onderscheid tussen kleine en grote projecten. Bij kleine projecten worden bewezen circulaire alternatieven toegepast, waarvoor samen met andere gemeenten een lijst van veelvoorkomende werkzaamheden en alternatieven is opgesteld. Bij grote projecten wordt vooraf de circulaire ambitie bepaald via de ambitieweb-methodiek, uitgewerkt volgens het denkkader van Het Nieuwe Normaal en opgenomen in het Programma van Eisen. Tip van Den Haag: vergroot via een cursus de kennis over circulariteit bij alle betrokken collega's. Dit verhoogt de kwaliteit en inzet op het thema.

 

Wat volgt? De volgende live-bijeenkomst voor dit netwerk is op 3 december 2026 tijdens de Maatschappelijk Vastgoeddag, met veel sessies over duurzaamheid, van duurzaam ruimtegebruik tot duurzame MJOP's. Nog niet aangemeld? Doe dat dan snel want vol is vol. Daarna treffen we elkaar in het voorjaar weer. In de tussentijd weten de deelnermers elkaar te vinden.

Image

Meer informatie

• Netwerk: Verduurzamers
• Presentatie: Verduurzamen, een energiek beroep (Bouwstenen, september 2026)
• Presentatie: Omgang met netcongestie bij verduurzaming (Utrecht, september 2026)
• Presentatie: Hoe financiële restwaarde het verschil maakt (Alba Concepts, september 2026)
• Presentatie: Energiemonitoring en -management als fundament voor vastgoedverduurzaming (Eindhoven, september 2026)
• Presentatie: Circulariteit in Beheer & Realisatie Maatschappelijk Vastgoed (Den Haag, september 2026)
• Presentatie: Toepassing van AI in de energie efficiëncy (AIMZ)
• Presentatie: Energiedelen als gemeentelijke strategie (Ede, september 2026)
• Webinfo: Verduurzamingsaanpak Maatschappelijk Vastgoed, VMV programma (TKI bouw en techniek) 
• Rapport: Circulaire restwaarde methodiek (Alba Concepts)
• Whitepaper: Circulaire waardebepaling: Integratie van circulaire prestaties in de marktwaardebepaling (Alba Concepts)
• Webinfo: Prestatieniveaus (Het Nieuwe Normaal)
• Uitspraak commissie BBV: Restwaarde bij circulaire onderwijsgebouwen PO/VO
• Webpagina: Presentaties BCI gebouw
• Webpagina: Planon Building Circularity Insights